Mục lục
Giấc mơ làm giàu nhanh chóng từ thị trường tiền ảo (crypto) đang dần hiện nguyên hình là một bức tranh ảm đạm, khi hệ thống này bắt đầu quá tải bởi chính sự phát triển vô tội vạ của nó. Đến cuối năm 2025, những gì từng được coi là “vùng đất hứa” công nghệ giờ đây trông giống như một bãi rác khổng lồ chứa đầy những dự án bị bỏ hoang. Một phân tích mới nhất từ CoinGecko đã đưa ra con số khiến nhiều nhà đầu tư phải giật mình: hơn một nửa tổng số các đồng tiền ảo từng được sinh ra trên đời này đã thất bại hoàn toàn. Cụ thể, trong số hơn 20 triệu loại token được ra mắt từ giữa năm 2021 đến cuối năm 2025, có tới 53% hiện tại đã “chết”, tức là không còn ai giao dịch mua bán, trở thành những mã code vô giá trị trôi nổi trên mạng.
Sự bùng nổ của công cụ tạo tiền ảo rác
Sự sụp đổ này không diễn ra từ từ mà đến rất nhanh và dồn dập. Chỉ tính riêng trong năm 2025, đã có khoảng 11,6 triệu đồng tiền ảo rơi vào trạng thái ngừng hoạt động. Con số này chiếm tới hơn 86% tổng số dự án thất bại trong suốt 5 năm qua. Lý do chính không phải vì công nghệ bị lỗi, mà vì động cơ tạo ra chúng đã bị lệch lạc. Ngày nay, công nghệ tự động hóa đã khiến việc tạo ra một đồng tiền ảo mới trở nên dễ như ăn kẹo.
Các nền tảng hỗ trợ như pump.fun đã giúp bất kỳ ai cũng có thể tự tạo ra tài sản kỹ thuật số chỉ trong vài phút mà không cần biết lập trình. Đa số các dự án này được tạo ra mà không hề có sản phẩm thực tế, không có mục đích sử dụng hay kế hoạch phát triển nào cả. Chuyên gia Shaun Paul Lee của CoinGecko cho biết, chính việc hạ thấp rào cản này đã khiến thị trường tràn ngập các loại “coin rác” hay memecoin (đồng tiền chế ảnh). Những đồng tiền ảo này được tạo ra một cách hời hợt, và phần lớn trong số chúng “chết yểu” ngay sau vài giao dịch đầu tiên khi người tạo ra chúng đã chốt lời xong.
Hơn 50% tiền ảo đã “chết” – Bức tranh ảm đạm của thị trường crypto 2025
Hậu quả của việc này đã hiện rõ vào cuối năm ngoái. Từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2025, ước tính có khoảng 7,7 triệu token đã thất bại. Đây là đợt sụp đổ mạnh nhất kể từ năm 2021. Nó trùng hợp với một sự kiện chấn động vào ngày 10 tháng 10, khi thị trường trải qua một cú sốc lớn khiến 19 tỷ USD tiền vốn bị “thổi bay”. Sự kiện này đã rút cạn tiền mặt khỏi các sàn giao dịch, đẩy những đồng tiền ảo vốn đã yếu ớt hoặc chỉ mang tính đầu cơ vào giấc ngủ ngàn thu.
Khi tiền ảo trở thành “rác kỹ thuật số”
Nhìn lại quá trình phát triển, chúng ta thấy một sự tăng trưởng nóng nhưng rỗng tuếch. Năm 2021, chỉ có hơn 2.500 dự án biến mất. Nhưng đến năm 2024, con số đó đã phình to lên hơn 1,3 triệu, và bùng nổ thực sự vào năm 2025. Số liệu này chỉ tính những dự án đã từng có ít nhất một giao dịch rồi mới “chết”, cho thấy có vô số đồng tiền ảo vừa ra đời đã bị vứt bỏ ngay lập tức.
Đằng sau những con số biết nói này là một đặc điểm cốt lõi của thế giới blockchain: ai cũng có thể tham gia. Chính cơ chế mở cửa tự do này, vốn được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự đổi mới, nay lại cho phép việc sao chép vô tội vạ. Việc tạo ra token tiền ảo giờ đây giống như việc gửi thư rác (spam) trên internet vậy. Báo cáo của CoinGecko đã vẽ nên bức tranh về một ngành công nghiệp đang bị ngộp thở bởi chính sự dễ dãi của mình.
Việc đẻ ra các đồng tiền ảo mới đã trở nên quá trơn tru, đến mức lượng người mua và sự quan tâm của thị trường không thể nào theo kịp. Động lực đầu cơ từng giúp tiền ảo được biết đến rộng rãi nay đã quay lại làm hại chính nó, tạo ra một hệ thống liên tục sản xuất ra những thứ vô giá trị. Hóa ra, công nghệ blockchain không chỉ giúp mọi người tiếp cận tài chính dễ dàng hơn, mà nó còn giúp việc tạo ra sự thất bại trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.