Mục lục
Trong thế giới kinh doanh, thông thường những đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn sẽ đi kèm với những báo cáo tài chính ảm đạm hoặc sự suy thoái của thị trường. Thế nhưng, ASML – gã khổng lồ công nghệ Hà Lan, người nắm giữ “chìa khóa” độc quyền của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu – vừa thực hiện một nước đi khiến nhiều người ngỡ ngàng. Dù sổ sách ghi nhận lượng đơn đặt hàng cao kỷ lục nhờ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI), hãng vẫn quyết định chia tay khoảng 1.700 nhân viên. Đây không phải là dấu hiệu của sự hụt hơi, mà trái lại, là một cuộc “đại phẫu” đầy toan tính để cơ thể cồng kềnh của doanh nghiệp trở nên linh hoạt hơn trong cuộc đua công nghệ khốc liệt sắp tới.
ASML: Cắt bỏ “lớp mỡ thừa” để kỹ sư tập trung sáng tạo
Quyết định tái cơ cấu lần này của ASML được ví như một cuộc dọn dẹp nhà cửa quy mô lớn khi mọi thứ đang quá bừa bộn vì phát triển quá nhanh. Theo thông báo chính thức, khoảng 4% lực lượng lao động toàn cầu của hãng, tương đương 1.700 vị trí, sẽ bị cắt giảm. Điều đáng chú ý là “lưỡi dao” cải tổ này chủ yếu nhắm vào các vị trí quản lý và hỗ trợ hành chính tại trụ sở Hà Lan và một phần nhỏ tại Mỹ, thay vì đụng đến lực lượng sản xuất trực tiếp.
CEO Christophe Fouquet đã thẳng thắn thừa nhận rằng bộ máy của công ty đang trở nên quá quan liêu, làm chậm nhịp độ đổi mới sáng tạo. Hãy tưởng tượng những kỹ sư tài năng nhất thế giới, thay vì dành thời gian trong phòng lab để cải tiến những cỗ máy in thạch bản cực tím (EUV) trị giá hàng trăm triệu USD, lại đang bị mắc kẹt trong những tầng nấc quản lý và các cuộc họp hành chính rườm rà. Mục tiêu của đợt tinh giản này là loại bỏ những “lớp trung gian” không cần thiết, đưa các kỹ sư đến gần hơn với sản phẩm và khách hàng.
Giám đốc tài chính Roger Dassen mô tả đây là đợt thu hẹp quy mô đầu tiên ở cấp độ này trong nhiều năm qua. Ông nhấn mạnh rằng khi quy mô hoạt động mở rộng quá nhanh để đáp ứng nhu cầu thế giới, cấu trúc công ty đã trở nên “quá phức tạp”. Việc tinh gọn lại là bước lùi cần thiết để lấy đà cho những cú nhảy vọt tiếp theo, đặc biệt là khi hãng đang lên kế hoạch tổ chức lại bộ phận công nghệ để các nhóm làm việc tập trung hơn vào từng module sản phẩm cụ thể.
Doanh thu tỷ đô và bài toán thị trường Trung Quốc
Sự trớ trêu của đợt sa thải này nằm ở chỗ nó diễn ra ngay giữa lúc ASML đang “hốt bạc”. Trong quý 4 năm 2025, công ty đã ghi nhận lượng đơn đặt hàng kỷ lục lên tới 13,2 tỷ Euro, gần gấp đôi so với dự đoán của các chuyên gia phân tích phố Wall. Hơn một nửa số tiền khổng lồ này (7,4 tỷ Euro) đến từ nhu cầu mua sắm các hệ thống EUV tiên tiến nhất – những cỗ máy duy nhất trên thế giới có thể tạo ra các con chip AI siêu mạnh cho TSMC, Intel hay Samsung.
Doanh thu cả năm 2025 của hãng đạt 32,7 tỷ Euro và dự kiến sẽ còn tăng lên mức 34 – 39 tỷ Euro vào năm 2026. Những con số biết nói này đã đẩy giá cổ phiếu của ASML tăng 4,3%, chạm đỉnh lịch sử tại sàn giao dịch Amsterdam. Điều này chứng minh rằng giới đầu tư hoàn toàn ủng hộ chiến lược “thắt lưng buộc bụng” về nhân sự để tối ưu hóa lợi nhuận của ban lãnh đạo.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Thị trường Trung Quốc, vốn đóng góp tới 36% doanh số hệ thống trong quý vừa qua, đang đứng trước dự báo sụt giảm mạnh xuống còn khoảng 20%. Nguyên nhân đến từ các lệnh hạn chế xuất khẩu ngặt nghèo, khiến ASML không thể bán các máy EUV hay DUV đời mới nhất cho quốc gia tỷ dân này. Thay vào đó, các nhà sản xuất Trung Quốc đang ráo riết thu mua các thế hệ máy cũ hơn – tụt hậu tới 8 đời so với công nghệ hiện tại – để phục vụ nhu cầu sản xuất chip cho thiết bị gia dụng và ô tô điện trong nước.
Tóm lại, hành động của ASML gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Trong kỷ nguyên AI, tốc độ và sự linh hoạt quan trọng hơn quy mô nhân sự đơn thuần. Hãng vẫn đang tuyển dụng thêm nhân lực cho các bộ phận sản xuất và dịch vụ khách hàng, đồng thời chuẩn bị cho siêu dự án mở rộng tại Eindhoven với sức chứa 20.000 nhân viên vào năm 2028. Đối với người lao động, đây là một lời nhắc nhở khắc nghiệt về sự đào thải; nhưng với ngành công nghiệp bán dẫn, đây là tín hiệu cho thấy “trái tim” của chuỗi cung ứng đang được gia cố để đập mạnh mẽ hơn bao giờ hết.